1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Gedownload van
YTS.BZ

2
00:00:05,600 --> 00:00:10,000
‘Maar ik wil echt dat je het begrijpt
wat ik zeg."

3
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Officiële YIFY-filmsite:
YTS.BZ

4
00:00:10,120 --> 00:00:15,320
Uit "Super-Frog redt Tokio"
van Haruki Murakami

5
00:01:28,120 --> 00:01:31,400
Wanneer een grote kikker zoals ik verschijnt -

6
00:01:31,520 --> 00:01:35,000
- en vraagt je om in mij te geloven -

7
00:01:35,120 --> 00:01:39,640
- het moet begrijpelijk zijn
heel moeilijk zijn.

8
00:01:50,480 --> 00:01:57,200
Maar ik heb je echt nodig
in de strijd tegen Worm.

9
00:03:08,400 --> 00:03:13,040
Onze vaste luisteraars zullen het weten
dat we van Japan houden. Wij dromen van Japan!

10
00:03:13,160 --> 00:03:17,200
Onze gast van vandaag heeft vertaald
talrijke Japanse bestsellers -

11
00:03:17,320 --> 00:03:20,960
- en zal ons naar Japan brengen
en naar de wereld van de geesten.

12
00:03:21,080 --> 00:03:27,240
Mette Holm is de literaire ster
Murakami's Deense vertaler.

13
00:03:27,360 --> 00:03:31,920
Hij staat op het punt de Hans te ontvangen
Christian Andersen Literatuurprijs.

14
00:03:32,040 --> 00:03:34,400
- Welkom, Mette Holm.
- Bedankt.

15
00:03:34,520 --> 00:03:40,360
Is dat een normaal Japans idee?
bestaat er een parallelle wereld naast de onze?

16
00:03:40,480 --> 00:03:45,280
Het is heel normaal in de Japanse literatuur
en ook in de Japanse mentaliteit.

17
00:03:45,400 --> 00:03:50,360
De twee werelden overlappen elkaar meer, omdat
Japans is vloeiender dan Deens -

18
00:03:50,480 --> 00:03:54,840
- dus het kan een worsteling zijn
bij het vertalen, om dat te behouden...

19
00:03:54,960 --> 00:04:00,520
... onzichtbare rand die je behoudt
oversteken zonder te weten waar je bent.

20
00:04:17,720 --> 00:04:22,400
Mijn eerste herinnering aan lezen
zit ik bij mijn vader.

21
00:04:22,520 --> 00:04:25,880
Hij leerde mij lezen
toen ik op school zat -

22
00:04:26,000 --> 00:04:29,280
- omdat leren lezen
was moeilijk voor mij.

23
00:04:29,400 --> 00:04:34,320
Dus ik herinner me heel duidelijk dat ik zat
in de stoel bij mijn vader, aan het lezen.

24
00:04:34,440 --> 00:04:40,120
De foto's, het boek en het zitten
samen met een boek was belangrijk.

25
00:04:42,640 --> 00:04:46,320
Ik denk dat ik dat altijd ben geweest
gefascineerd door parallelle werkelijkheden.

26
00:04:46,440 --> 00:04:49,560
Het hebben van werelden die voor anderen onbekend zijn.

27
00:04:53,200 --> 00:04:56,200
Mijn ouders moeten dat geweest zijn
zo boos op mij.

28
00:04:56,320 --> 00:05:02,120
Ik weet nog dat mijn vader schreeuwde
bij mij om thuis te helpen.

29
00:05:02,240 --> 00:05:04,400
Maar ik was er niet.

30
00:05:11,720 --> 00:05:13,800
Stel je voor dat je een vertaler bent -

31
00:05:13,920 --> 00:05:19,080
- en je moeder zegt tegen je:
"Wat zou je zijn zonder Murakami?"

32
00:05:19,200 --> 00:05:23,520
En dat is moeilijk om te overwegen,
want zou ik dan niemand zijn?

33
00:05:30,320 --> 00:05:32,240
Ik ben geen schrijver.

34
00:05:32,360 --> 00:05:37,320
Ik herwerk gewoon de woorden van iemand anders,
gedachten en stijl.

35
00:05:37,440 --> 00:05:40,520
En dat kost veel
van achtergrondkennis.

36
00:05:40,640 --> 00:05:46,200
Ik ben dus echt aan het stalken
het leven van een schrijver, achtergrond -

37
00:05:46,320 --> 00:05:48,920
- en manier met woorden.

38
00:06:08,240 --> 00:06:11,160
Er is dus geen...

39
00:06:12,680 --> 00:06:17,120
... perfectie bestaat niet.

40
00:06:17,240 --> 00:06:21,680
De perfecte zin of perfect
literatuur heeft het woord beide betekenissen.

41
00:06:26,080 --> 00:06:29,520
Net zoals er is
er bestaat niet zoiets als perfect...

42
00:06:29,640 --> 00:06:35,320
... onmacht, wanhoop of verdriet.

43
00:06:45,440 --> 00:06:48,280
Er bestaat niet zoiets
als een perfecte zin -

44
00:06:48,400 --> 00:06:51,520
- net zoals er geen perfecte wanhoop bestaat.

45
00:06:51,640 --> 00:06:55,800
Of compleet.
Is het perfect of compleet?

46
00:06:59,080 --> 00:07:00,960
Absoluut?

47
00:07:01,080 --> 00:07:06,360
En "zin"
kan gewoon "tekst" zijn of...

48
00:07:06,480 --> 00:07:12,240
Niemand kan perfect schrijven
net zoals je niet in volmaakte wanhoop kunt verkeren.

49
00:07:12,360 --> 00:07:15,720
Die zin zit vol mogelijkheden.

50
00:07:15,840 --> 00:07:18,120
Hoor de wind zingen
Vertaald door Mette Holm

51
00:07:18,240 --> 00:07:22,720
‘De ‘perfecte’ zin bestaat niet.
Net zoals perfecte wanhoop niet bestaat."

52
00:07:34,200 --> 00:07:37,440
- Goed je te zien.
- Heb je boeken meegenomen?

53
00:07:37,560 --> 00:07:43,440
Ja, omdat ik dat heb gedaan
mijn eigen ideeën over de omslag.

54
00:07:43,560 --> 00:07:46,480
- Maar wat heb je gedaan?
- Wil je het zien?

55
00:07:46,600 --> 00:07:50,000
Ja! Ik ben zo opgewonden.

56
00:07:50,120 --> 00:07:54,760
- We hopen echt dat je het leuk vindt.
- En het is nog steeds een concept.

57
00:07:54,880 --> 00:07:58,560
- Het is een ontwerp, ja.
- We moeten dus ruimdenkend blijven.

58
00:07:58,680 --> 00:08:04,120
Het is nog niet gecombineerd.
Het is gewoon opgezet als twee boeken.

59
00:08:04,240 --> 00:08:10,040
Dit is de eerste,
en dit is de tweede.

60
00:08:11,640 --> 00:08:13,960
Nou, dat is...

61
00:08:14,080 --> 00:08:18,000
Het is allemaal heel leuk en eenvoudig,
maar waarom de vallende man?

62
00:08:18,120 --> 00:08:20,640
Vanwege
"De opwindvogelkroniek"?

63
00:08:20,760 --> 00:08:22,520
Nee...

64
00:08:22,640 --> 00:08:28,760
Het is deze eenzame man die zweeft
in de ervaring van leegte.

65
00:08:28,880 --> 00:08:33,840
- Dat is ons idee. Maar...
- Ik denk niet dat Murakami hem leuk vindt.

66
00:08:33,960 --> 00:08:37,080
- Hij wil geen vallende man?
- Niet nog een keer.

67
00:08:37,200 --> 00:08:43,120
Ik denk dat hij nee zal zeggen.
Ik denk... Het is gewoon dat...

68
00:08:46,680 --> 00:08:51,920
Maar ik hou ook niet van die lettertypen,
Ik haat die. Maar dat ben ik gewoon.

69
00:08:52,040 --> 00:08:54,520
Wat dacht je van een collage van kleuren?

70
00:08:55,720 --> 00:08:59,720
En er vliegen wat ballen rond.
Of de rat.

71
00:08:59,840 --> 00:09:06,040
- Michael, je bent wanhopig.
- Ja. Gedeeltelijk omdat er geen rat is!

72
00:09:06,160 --> 00:09:10,840
Zijn beste vriend heet de Rat,
en hij zoekt hem.

73
00:09:10,960 --> 00:09:14,240
Maar dan verandert hij in een schaap.
Het is saai.

74
00:09:14,360 --> 00:09:17,200
Misschien zijn de kleuren te bleek.

75
00:09:24,040 --> 00:09:27,560
Ik ben nog nooit zo goed geweest in...

76
00:09:27,680 --> 00:09:30,200
- passend in het sociale leven -

77
00:09:30,320 --> 00:09:35,400
- waar je op een bepaalde manier moet zijn
om in een groep mensen te passen.

78
00:09:41,160 --> 00:09:44,760
Dus heb ik gewoon andere ruimtes bedacht.
Geheime ruimtes.

79
00:09:57,320 --> 00:10:01,560
Ik denk dat jij dat ook doet,
wanneer u alleen reist.

80
00:10:03,000 --> 00:10:06,520
Het is een kans om te hebben
meer dan één leven.

81
00:11:04,280 --> 00:11:08,520
Tokyo Stay Hotel,
in Gaienmae, alstublieft.

82
00:11:08,640 --> 00:11:13,200
- Hoe lang zal het duren?
- 30 tot 40 minuten.

83
00:11:13,320 --> 00:11:15,600
Oké, bedankt.

84
00:11:20,160 --> 00:11:24,240
Ik heb echt behoefte om alleen te zijn
als ik aan het vertalen ben.

85
00:11:25,560 --> 00:11:29,520
Omdat ik er zo in opga.

86
00:11:32,480 --> 00:11:35,920
Goedemiddag. Mette Holm.

87
00:11:36,040 --> 00:11:41,200
- Is het te vroeg om in te checken?
- Nu...

88
00:11:46,960 --> 00:11:50,080
Maar eenzaamheid kan ook
wees een goede zaak.

89
00:11:51,520 --> 00:11:57,840
Het is heel typerend dat zijn karakters
vooruitgang door eenzaamheid.

90
00:12:27,760 --> 00:12:32,760
De perfecte zin bestaat niet.

91
00:12:58,440 --> 00:13:00,280
Christen?

92
00:13:01,880 --> 00:13:03,800
Christen?

93
00:13:04,800 --> 00:13:06,920
Hoi!

94
00:13:07,920 --> 00:13:11,360
- Hoeveel jaar is het geleden?
- Ik weet het niet.

95
00:13:11,480 --> 00:13:13,720
25... Meer!

96
00:13:22,320 --> 00:13:26,360
Er bestaat niet zoiets als perfect...

97
00:13:27,600 --> 00:13:32,280
Ja, de perfecte tekst bestaat niet.

98
00:13:35,320 --> 00:13:42,320
Op dezelfde manier die volmaakte wanhoop
bestaat niet, toch?

99
00:13:42,440 --> 00:13:44,280
Rechts?

100
00:13:44,400 --> 00:13:48,360
Om het te vertalen naar "zin"
zou te beperkt zijn.

101
00:13:49,360 --> 00:13:54,400
Omdat "zin" "broodje" is
en niet "bunsho".

102
00:13:56,720 --> 00:14:01,200
Het is het geheel dat moeilijk te perfectioneren is
of dat kan niet worden geperfectioneerd.

103
00:14:01,320 --> 00:14:06,880
Misschien kun je het maken
één zin perfect -

104
00:14:07,000 --> 00:14:12,200
- maar het geheel draaien
tot een perfect geheel is onmogelijk.

105
00:14:17,360 --> 00:14:22,120
Het technische aspect van vertalen
is niet zo moeilijk -

106
00:14:22,240 --> 00:14:25,520
- als het voldoen aan de verwachtingen.

107
00:14:25,640 --> 00:14:31,200
- Sommige zinnen zijn onbegrijpelijk.
- Ja, sommige zinnen kunnen moeilijk zijn.

108
00:14:31,320 --> 00:14:37,040
Je moet de sfeer overbrengen
die Murakami in zijn boeken creëert.

109
00:14:39,560 --> 00:14:44,400
Daar moet je trouw aan zijn,
zodat Murakami gelezen kan worden -

110
00:14:44,520 --> 00:14:50,160
- op dezelfde manier
in onze landen als in Japan.

111
00:14:50,280 --> 00:14:54,360
In onze kleine kring van mensen,
we praten veel over "Murakami-momenten".

112
00:14:54,480 --> 00:14:59,960
Je hebt een volkomen normaal gesprek,
en dan kruipt er een slak voorbij, of...

113
00:15:00,080 --> 00:15:05,600
Midden in een normale realiteit,
er gebeurt iets buitengewoons.

114
00:15:05,720 --> 00:15:10,480
Alsof ze dat gewone mensen willen zeggen
zijn fantastisch en bijzonder.

115
00:15:10,600 --> 00:15:17,480
En ik heb het me altijd afgevraagd
als we iets gemeen hebben -

116
00:15:17,600 --> 00:15:23,440
- waardoor we ons zo thuis voelen
in Murakami's wereld.

117
00:15:23,560 --> 00:15:26,680
Als er een reden is
dat we hem zo leuk vinden.

118
00:15:26,800 --> 00:15:30,600
Hoe interessant.
Daar heb ik nooit over nagedacht.

119
00:15:30,720 --> 00:15:33,960
Wat gaat er over ons?

120
00:15:34,080 --> 00:15:36,880
Je hebt het gevoel dat je er deel van uitmaakt
op de een of andere manier van het boek.

121
00:15:37,000 --> 00:15:40,160
We hebben het gevoel dat we deel uitmaken van...

122
00:15:40,280 --> 00:15:45,880
- van dit oneindige universum.

123
00:15:47,400 --> 00:15:50,480
Wij zijn er altijd.

124
00:16:05,880 --> 00:16:08,800
Ik was nooit goed in onthouden -

125
00:16:08,920 --> 00:16:12,400
- dus ik heb moeite gehad
met die karakters.

126
00:16:15,800 --> 00:16:18,800
De schrijftaal bestaat uit
Chinese karakters -

127
00:16:18,920 --> 00:16:23,520
- dit zijn afbeeldingen, zoals hiërogliefen,
het zijn dus semantische karakters.

128
00:16:24,720 --> 00:16:30,280
En je moet kunnen lezen
1850 tekens om een krant te lezen.

129
00:16:30,400 --> 00:16:33,840
Gecombineerde karakters
worden uitgesproken in het Chinees -

130
00:16:33,960 --> 00:16:39,120
- en als ze geïsoleerd zijn,
je spreekt ze uit in het Japans.

131
00:16:39,240 --> 00:16:43,200
Het zijn dus niet alleen 1850 tekens
dat je moet leren -

132
00:16:43,320 --> 00:16:48,040
- het is veel verschillend
geluiden en contexten.

133
00:16:51,560 --> 00:16:57,560
Als je het karakter combineert voor
"mens" met het karakter voor "boom" -

134
00:16:57,680 --> 00:17:03,200
- dan verandert de mens van vorm
in een mens die op een boom leunt -

135
00:17:03,320 --> 00:17:06,200
- en dan betekent het "rusten".

136
00:17:12,400 --> 00:17:15,720
De boom alleen al betekent ‘boom’.

137
00:17:15,840 --> 00:17:19,280
Twee bomen betekenen "bosje".

138
00:17:19,400 --> 00:17:24,080
En drie bomen bij elkaar
betekent "bos".

139
00:17:28,080 --> 00:17:32,760
Als je het karakter combineert voor
"vrouw" met het karakter voor "kind" -

140
00:17:32,880 --> 00:17:36,000
- dan betekent het "liefhebben".

141
00:17:39,160 --> 00:17:41,920
En je kunt ook -

142
00:17:42,040 --> 00:17:45,240
- plaats het karakter voor "vrouw"
onder een dak -

143
00:17:45,360 --> 00:17:50,360
- en combineer het met het personage
voor "hart", en dan betekent het "veiligheid".

144
00:17:51,480 --> 00:17:55,360
Het is net als hun manier van denken
is totaal anders.

145
00:18:08,200 --> 00:18:13,560
Het is belangrijk dat
wij begrijpen elkaar...

146
00:18:15,160 --> 00:18:19,640
... omdat dit een ernstige zaak is.

147
00:18:32,160 --> 00:18:37,240
Alleen als we in onze dromen geloven -

148
00:18:37,360 --> 00:18:42,600
- We kunnen Worm bestrijden.

149
00:19:09,960 --> 00:19:14,520
In zijn eerste twee romans
er is eigenlijk niets mysterieus.

150
00:19:14,640 --> 00:19:18,440
De hoofdpersoon is een jongeman,
die veel meisjes ontmoet -

151
00:19:18,560 --> 00:19:24,360
- en wiens beste vriend de Rat is,
maar de Rat is een heel vreemd persoon -

152
00:19:24,480 --> 00:19:29,320
- en als hij bij de Rat is,
het is alsof hij buiten de tijd staat.

153
00:19:29,440 --> 00:19:33,520
De roman is vrij realistisch, maar wanneer
hij botst tegen een boom met de Rat -

154
00:19:33,640 --> 00:19:36,960
- ze verlaten gewoon de auto
en naar een park gaan om een biertje te drinken.

155
00:19:37,080 --> 00:19:43,800
Dus al in deze twee zeer kleine,
en op het eerste gezicht heel banale romans -

156
00:19:43,920 --> 00:19:49,440
- hij gaat werken met de dualiteit
van het uiterlijke zelf en het innerlijke zelf -

157
00:19:49,560 --> 00:19:53,160
- iets heel ongewoons
Japanse literatuur tot die tijd.

158
00:19:53,280 --> 00:19:57,880
Wanneer hij magische elementen gebruikt,
dat is wanneer hij vaak politiek wordt.

159
00:19:58,000 --> 00:20:01,640
Het is kritiek op zijn samenleving
dat onderdrukt het individu.

160
00:20:01,760 --> 00:20:05,840
Dus hij laat het individu toe
zich op deze fantastische manier uiten.

161
00:20:05,960 --> 00:20:10,880
Het is een constante zoektocht naar:
"Wie ben ik? En wie ben ik in mezelf?

162
00:20:11,000 --> 00:20:13,480
En hoe benader je dat ‘ik’?”

163
00:20:20,400 --> 00:20:23,520
Veel van mijn collega-vertalers
hou niet van vertalen -

164
00:20:23,640 --> 00:20:29,200
- als ze andere vertalingen hebben
als referentie.

165
00:20:29,320 --> 00:20:30,800
Hallo, Anna!

166
00:20:33,040 --> 00:20:37,800
Maar in al die jaren heb ik vertaald
Murakami, ik ben alleen geweest.

167
00:20:37,920 --> 00:20:41,360
Geen van mijn redacteuren spreekt Japans.

168
00:20:41,480 --> 00:20:47,280
Daarom gebruik ik andere vertalingen
om mijn eigen werk te controleren.

169
00:20:47,400 --> 00:20:51,080
- Welke woorden had je? Literatuur?
- Ja, en sms.

170
00:20:51,200 --> 00:20:55,400
- Zin en tekst.
- Maar tekst is niet ...

171
00:20:55,520 --> 00:20:58,720
Tekst is goed, denk ik.

172
00:20:58,840 --> 00:21:02,520
Voor ons als vertalers, omdat
de Japanse taal is zo anders -

173
00:21:02,640 --> 00:21:08,360
- er is zoveel dubbelzinnigheid
dat we heel vaak de vrijheid hebben -

174
00:21:08,480 --> 00:21:12,680
- veel interpreteren of ...

175
00:21:12,800 --> 00:21:17,520
Elke keer als ik zijn werken probeer te analyseren,
Ik kan het niet -

176
00:21:17,640 --> 00:21:21,480
- omdat mensen het er niet mee eens zijn
met mijn analyse of ...

177
00:21:21,600 --> 00:21:25,760
Ik weet het niet zeker, want dat zou kunnen
het kan net zo goed iets anders zijn, of...

178
00:21:25,880 --> 00:21:30,480
Ik denk dat als je vertaalt
vaak dezelfde auteur -

179
00:21:30,600 --> 00:21:34,040
- en met Murakami
de hoofdpersoon lijkt een beetje op elkaar -

180
00:21:34,160 --> 00:21:37,200
- dan krijg je deze illusie -

181
00:21:37,320 --> 00:21:42,320
- dat je weet hoe hij moet klinken
zoals in het Deens, Duits of Pools.

182
00:21:42,440 --> 00:21:46,720
Je ontwikkelt de overtuiging dat jij
weet hoe het moet klinken.

183
00:21:46,840 --> 00:21:51,440
En het is een illusie, omdat iemand
anders zal een andere illusie hebben.

184
00:21:51,560 --> 00:21:55,320
Maar de beste illusie is dat mensen
wie de boeken leest, denkt -

185
00:21:55,440 --> 00:21:57,840
- dat Murakami zo klinkt.

186
00:21:57,960 --> 00:22:03,520
Ze denken dat je Murakami bent
en wil dat niemand anders het vertaalt.

187
00:22:06,000 --> 00:22:10,560
- Dus hij spreekt als je hem nadert?
- Nee, dat is gewoon toeval.

188
00:22:10,680 --> 00:22:16,520
- Ze hebben deze "aantrekmodus".
- Het roept naar mij.

189
00:22:16,640 --> 00:22:21,680
Hij spreekt ook met hen in het boek.
Dus je scoort door op de cijfers te drukken?

190
00:22:21,800 --> 00:22:27,320
Dit zijn bonuspunten.
Door dingen te raken, verzamel je een bonus.

191
00:22:27,440 --> 00:22:34,200
Dat is een spinner. Hoe harder je erop slaat,
hoe meer punten je krijgt.

192
00:22:34,320 --> 00:22:37,760
- Oh, ik dacht dat het deze waren.
- Nee, dat zijn katapulten.

193
00:22:37,880 --> 00:22:43,320
Als hij 'bumper' zegt, dan is dat zo
deze popbumpers of thumperbumpers.

194
00:22:44,720 --> 00:22:48,840
Dat is een hard geluid
zoals "slam, slam", toch?

195
00:22:48,960 --> 00:22:55,640
Het is geen deur als zodanig, het is meer
als een deur die zo scheidt.

196
00:22:55,760 --> 00:23:01,680
Oké. Is "rammelen" dan een goede keuze?
Nee, het is niet precies genoeg.

197
00:23:01,800 --> 00:23:04,240
- "Slammen"?
- Ja.

198
00:23:04,360 --> 00:23:07,600
Ik kan me voorstellen dat het zo gaat...

199
00:23:07,720 --> 00:23:10,800
Of lijkt het meer op dit?

200
00:23:10,920 --> 00:23:13,520
- "Battan" lijkt meer op...
- Ja.

201
00:23:13,640 --> 00:23:18,520
Het is meer alsof het altijd doorgaat
zoals dit, als het winderig is, weet je?

202
00:23:18,640 --> 00:23:20,640
Hoe zou je dat noemen?

203
00:23:20,760 --> 00:23:26,000
- Zit het in de doelen of daarin?
- We noemen de doelen "targets".

204
00:23:26,120 --> 00:23:31,160
Oh, dus hij schoot de bal erdoorheen
alle rijstroken en richting alle "doelen"?

205
00:24:15,560 --> 00:24:18,120
- Daar ga ik heen.
- Goed.

206
00:24:21,120 --> 00:24:26,120
- Kom je uit Ashiya?
- Ik werk hier in de buurt.

207
00:24:26,240 --> 00:24:31,880
- Woon je ergens anders?
- Ja, ik woon in Itami.

208
00:24:33,640 --> 00:24:39,080
- Dit is een mooi gebied om te wandelen.
- Ja, dat is zo.

209
00:24:43,360 --> 00:24:48,600
Dus je was op een andere plaats,
toen de aardbeving plaatsvond?

210
00:24:48,720 --> 00:24:51,680
Ik was in Amagasaki.

211
00:24:51,800 --> 00:24:57,960
- En daar was geen aardbeving?
- De helft van de huizen stortte in.

212
00:25:46,840 --> 00:25:51,440
- Waarom spreek je Japans?
- Ik heb in Japan gewoond.

213
00:25:51,560 --> 00:25:58,920
Maar het was lang geleden.
Maar ik vertaal tegenwoordig.

214
00:25:59,040 --> 00:26:02,200
- Ik zie.
- Dus ik gebruik Japans.

215
00:26:03,680 --> 00:26:06,720
Ik heb 5 jaar in Keulen gewoond.

216
00:26:06,840 --> 00:26:10,720
- Ah, dus je spreekt Duits?
- Een beetje.

217
00:26:10,840 --> 00:26:16,000
- Een beetje.
- Ik spreek niet zo goed.

218
00:26:16,120 --> 00:26:20,040
Ik begrijp het, maar ik spreek niet goed.

219
00:26:20,160 --> 00:26:26,640
Ik was 30, toen ik voor het eerst
kreeg een van zijn romans in handen.

220
00:26:26,760 --> 00:26:31,680
Ik had bijna het gevoel dat het het lot was.

221
00:26:31,800 --> 00:26:37,480
Ik heb alle boeken van Murakami gelezen
minstens twee of drie keer.

222
00:26:37,600 --> 00:26:43,240
Gewoon zijn geschriften lezen
maakt mij blij.

223
00:26:43,360 --> 00:26:48,800
En zijn schrijfstijl is dat ook
dat elke zin erg kort is.

224
00:26:48,920 --> 00:26:57,120
Maar de korte zinnen
maak de zaken niet logischer.

225
00:26:57,240 --> 00:27:03,480
Je bent dus vrij om naar eigen inzicht te tolken
uit de gesloten zinnen.

226
00:27:03,600 --> 00:27:09,400
En dus nodigen zijn boeken veel mensen uit
soorten interpretaties van lezers.

227
00:27:09,520 --> 00:27:13,800
Dat maakt mij ongerust
over mijn eigen werk als vertaler.

228
00:27:13,920 --> 00:27:20,840
Nee, nee. Niemand kan zien wat
Haruki Murakami meent het echt.

229
00:27:20,960 --> 00:27:25,320
- Het kan zoveel dingen betekenen.
- Ik heb hetzelfde gevoel.

230
00:27:25,440 --> 00:27:32,000
Iets ‘onbekends’ achterlatend voor de lezers
is zijn manier om het te doen, denk ik.

231
00:27:32,120 --> 00:27:39,200
Op die manier nodigt hij ons uit
om onze verbeelding te gebruiken.

232
00:27:39,320 --> 00:27:45,680
Misschien voelen de verhalen daarom dichterbij
op onze eigen ervaringen in het leven...

233
00:27:54,080 --> 00:27:57,320
Ik ging naar Frankrijk
met mijn ouders toen ik 15 was.

234
00:27:59,120 --> 00:28:02,760
Wij bezochten een museum
met gobelin-tapijten.

235
00:28:04,280 --> 00:28:09,200
Ik was zo gefascineerd
door deze wandtapijten die een verhaal vertellen -

236
00:28:09,320 --> 00:28:14,160
- en zijn extreem
tijdrovend om te maken.

237
00:28:15,240 --> 00:28:20,600
Ik heb deze plaatsen vandaag bezocht,
Ik wilde zien hoe ze eruit zagen.

238
00:28:23,360 --> 00:28:29,160
Dus toen ik klaar was met de middelbare school, ging ik
naar Frankrijk om een weversleerling te worden.

239
00:28:30,160 --> 00:28:32,560
Ik moest dus Frans leren.

240
00:28:32,680 --> 00:28:36,440
‘Ik, Poul Holm, sta mijn dochter toe
naar Frankrijk reizen -

241
00:28:36,560 --> 00:28:39,920
- Frans leren en weven.

242
00:28:40,040 --> 00:28:43,720
Bij financiële problemen -

243
00:28:43,840 --> 00:28:47,280
- Ik beloof dat ik haar zal voorzien
met de nodige middelen."

244
00:28:47,400 --> 00:28:53,440
Ik logeerde bij een wever
die daarnaast romans schreef.

245
00:28:53,560 --> 00:28:59,560
En ik weet niet waarom
ze gooide haar manuscripten -

246
00:28:59,680 --> 00:29:04,680
- in een prullenbak in mijn huis.
Ik woonde niet in hun huis, zie je.

247
00:29:09,560 --> 00:29:15,120
Zodat ik haar roman kon lezen
terwijl ze het aan het schrijven was -

248
00:29:15,240 --> 00:29:20,840
- en het ging over haar bedrog
over haar man met een buurman.

249
00:29:22,200 --> 00:29:25,080
Ik vraag me af of het tweedehands is
boekhandels hebben het.

250
00:29:25,200 --> 00:29:29,560
- Dat kan moeilijk zijn.
- Zoek jij hetzelfde als dit?

251
00:29:29,680 --> 00:29:32,280
Ik wil het echt.

252
00:29:33,280 --> 00:29:37,000
Ik heb er veel om gevraagd
boekhandels, maar die hebben ze nooit.

253
00:29:37,120 --> 00:29:38,080
Nee?

254
00:29:38,200 --> 00:29:42,400
Maar ik zoek er nog steeds naar.
Ik denk dat ik het op een dag wel zal vinden.

255
00:29:46,920 --> 00:29:51,080
Ik leefde erg geïsoleerd in de bergen.

256
00:29:51,200 --> 00:29:55,360
Ze hadden veel boeken in dat huis.
Ik herinner me vooral -

257
00:29:55,480 --> 00:29:59,880
- dat ze vier Japanse boeken had
had diepe indruk op hen gemaakt

258
00:30:00,000 --> 00:30:03,960
- en dat zeiden ze
waren belangrijk om te lezen.

259
00:30:04,080 --> 00:30:06,360
Dus ik heb ze gelezen.

260
00:30:07,760 --> 00:30:12,480
Vooral de roman van Kawabata
"Huis van de slapende schoonheden".

261
00:30:13,520 --> 00:30:20,360
Over een huis waar ze vrouwen verdoven
die jong en heel mooi zijn.

262
00:30:20,480 --> 00:30:26,400
Daarna stopten ze ze in een bed, dus
oude, machteloze mannen kunnen met ze slapen.

263
00:30:28,760 --> 00:30:33,840
Ik had nog nooit iets gelezen
zoals dat boek.

264
00:30:39,360 --> 00:30:44,200
Dus ging ik naar Japan om te zien
als ik het land leuk vond.

265
00:30:49,160 --> 00:30:53,480
Het was eigenlijk...
mijn eigen ruimte.

266
00:30:57,000 --> 00:31:01,840
Er was niets... meer
van de plaats waar ik vandaan kwam.

267
00:31:01,960 --> 00:31:06,200
EERSTE KEER IN EEN KIMONO

268
00:31:06,320 --> 00:31:11,400
Eerste maand... Een nieuwe wereld...
Spannend ... Japans leren ...

269
00:31:20,840 --> 00:31:25,880
Verhuizen van ... Ontmoet Scott ...
Begint als ... Verlengt verblijf ...

270
00:32:02,160 --> 00:32:07,160
De Japanse politiek is aan het keren
steeds verder naar rechts.

271
00:32:07,280 --> 00:32:11,520
De hele wereld
gaat die kant op.

272
00:32:13,480 --> 00:32:20,560
Dus misschien zullen we zien
de wereld veranderen.

273
00:32:22,800 --> 00:32:30,320
Er zat ongeveer twintig jaar tussen
de Eerste en Tweede Wereldoorlog.

274
00:32:30,440 --> 00:32:35,960
De twee grootste... catastrofes.

275
00:32:36,080 --> 00:32:40,920
Nu hebben we er geen gehad
gedurende 70 jaar.

276
00:32:41,040 --> 00:32:45,320
- Dus...
Denk je dat het nu gaat gebeuren?

277
00:32:45,440 --> 00:32:49,600
Ik denk dat het kan gebeuren -

278
00:32:49,720 --> 00:32:55,680
- binnen één of twee jaar.

279
00:32:55,800 --> 00:32:58,480
- Denk je dat?
- Misschien wel.

280
00:32:58,600 --> 00:33:03,600
De hele wereld is dat
nu op een gewelddadige plek.

281
00:33:03,720 --> 00:33:10,800
De retoriek wordt ook steeds moeilijker.
Ook in Denemarken is het niet leuk.

282
00:33:10,920 --> 00:33:15,160
Maar Denemarken is stabieler.

283
00:33:16,400 --> 00:33:21,360
Het is niet zo goed tegenwoordig.
Het is inderdaad beangstigend.

284
00:33:21,480 --> 00:33:28,920
Democratie is het anders accepteren
soorten meningen en werelden.

285
00:33:29,040 --> 00:33:35,320
Mensen die zulke dingen kunnen overbrengen,
filosofen, literaire mensen...

286
00:33:36,720 --> 00:33:38,320
... artiesten.

287
00:33:38,440 --> 00:33:43,160
Als niemand zo'n bericht verzendt,
Jongeren zullen zichzelf opsluiten.

288
00:33:43,280 --> 00:33:47,440
- Zo kunnen slechte dingen de overhand krijgen.
- Dat klopt.

289
00:33:47,560 --> 00:33:54,920
Ik weet niet veel
over de wereld buiten Japan.

290
00:33:55,040 --> 00:33:59,000
Maar Japan trekt zich in zichzelf terug.

291
00:33:59,120 --> 00:34:01,840
Er is geen uitweg zoals nu.

292
00:35:36,960 --> 00:35:43,560
Begrijp je het nu?
waarom heb ik je nodig?

293
00:35:56,800 --> 00:36:03,200
Kan ik op je rekenen
in de strijd tegen Worm?

294
00:36:23,120 --> 00:36:27,040
Worm leeft ondergronds.

295
00:36:45,960 --> 00:36:52,440
Hier dringt het binnen
elke kleine trilling -

296
00:36:52,560 --> 00:36:57,360
- en bewaart ze binnen,
en via een chemisch proces -

297
00:36:57,480 --> 00:37:02,800
- het draait deze trillingen
in haat.

298
00:37:07,040 --> 00:37:13,560
Worm is nu zo gevaarlijk -

299
00:37:13,680 --> 00:37:18,280
- dat we het niet langer kunnen negeren.

300
00:37:22,240 --> 00:37:26,080
Worm heeft zich opgehoopt
zoveel haat -

301
00:37:26,200 --> 00:37:31,880
- dat het is opgezwollen
en gigantisch worden.

302
00:37:35,880 --> 00:37:38,800
Ook al willen we niet -

303
00:37:38,920 --> 00:37:47,440
- we moeten naar de plaats gaan,
waar Worm zich verstopt.

304
00:37:56,200 --> 00:37:59,120
Als we de strijd verliezen -

305
00:37:59,240 --> 00:38:02,360
- niemand zal medelijden met ons hebben.

306
00:38:05,640 --> 00:38:10,360
Zelfs als we slagen -

307
00:38:10,480 --> 00:38:13,840
- niemand zal ons prijzen.

308
00:38:16,160 --> 00:38:20,040
Dus ongeacht de uitkomst -

309
00:38:20,160 --> 00:38:25,640
- onze strijd zal een eenzame strijd zijn.

310
00:38:26,640 --> 00:38:31,800
De enigen die het zullen weten
wat is er gebeurd -

311
00:38:31,920 --> 00:38:35,560
- zullen jij en ik zijn.

312
00:39:08,040 --> 00:39:13,080
Er zullen 600 mensen in de zaal zitten
en ze komen helemaal hier terug.

313
00:39:13,200 --> 00:39:17,000
En dan zitten jullie twee...
Ik heb maar één stoel...

314
00:39:17,120 --> 00:39:21,280
Maar jij zult hier zijn,
als twee stippen, pratend.

315
00:39:21,400 --> 00:39:27,120
En het is een bijzondere situatie,
omdat hij hier is met zijn vertaler.

316
00:39:27,240 --> 00:39:30,880
En ik denk dat we dat ook moeten doen
doe daar iets mee.

317
00:39:32,440 --> 00:39:39,040
Want dat hebben jullie allebei heel erg
speciale relatie waar je bent -

318
00:39:39,160 --> 00:39:44,680
- zozeer mede-maker van
wat mensen in het Deens hebben gelezen.

319
00:39:44,800 --> 00:39:47,520
Heel, heel spannend, en heel....

320
00:39:47,640 --> 00:39:51,320
Heel... Een beetje...

321
00:39:51,440 --> 00:39:56,320
... bijzonder dat het scherp in beeld komt,
want dat is heel zeldzaam.

322
00:39:56,440 --> 00:40:01,280
Het thema zou "de schaduw" kunnen zijn, omdat
de schaduw zit in veel van zijn werken.

323
00:40:01,400 --> 00:40:07,160
En dat zou een afbeelding kunnen zijn
de donkere kant van de mens, en als dat zo is...

324
00:40:07,280 --> 00:40:09,640
Zonder schaduw is er geen licht -

325
00:40:09,760 --> 00:40:14,520
- dus als je geen schaduw hebt,
de duisternis, dan kun je niet liefhebben.

326
00:40:14,640 --> 00:40:20,400
In het Japans zeggen ze dat
je verliest je hart -

327
00:40:20,520 --> 00:40:24,160
- maar in het Engels
dat wordt vertaald als "geest".

328
00:40:24,280 --> 00:40:29,200
Maar in het Deens gebruik ik 'hart' omdat het zo is
ook het Japanse karakter voor "hart".

329
00:40:29,320 --> 00:40:34,480
Het kan zo anders zijn. In het Japans
je verliest het vermogen om lief te hebben, om te voelen.

330
00:40:34,600 --> 00:40:38,200
- Misschien zelfs het vermogen om te onthouden.
- Ja.

331
00:40:38,320 --> 00:40:41,760
- In Edinburgh was het erg onaangenaam.
- Oh?

332
00:40:41,880 --> 00:40:47,440
Hij zou boeken signeren na de
interview, dat twee dagen duurde.

333
00:40:47,560 --> 00:40:51,320
En voordat hij zelfs maar klaar was
zijn laatste zin -

334
00:40:51,440 --> 00:40:55,520
- mensen sprongen op en renden naar buiten
om die handtekening te krijgen.

335
00:41:07,440 --> 00:41:11,000
- Als je zo'n zin stuurt...
- Ja?

336
00:41:11,120 --> 00:41:15,160
Het maakt mij onzeker, want
Het is een belangrijke zin, nietwaar?

337
00:41:15,280 --> 00:41:18,200
Zou het zo moeten zijn
zoals degene die je mij stuurde?

338
00:41:18,320 --> 00:41:22,920
Ik denk dat het werkt met:
"Alles raast voorbij".

339
00:41:24,080 --> 00:41:26,400
Dat werkt niet.

340
00:41:30,280 --> 00:41:34,560
Zou het niet kunnen werken met:
"En niemand kan iets vasthouden"?

341
00:41:34,680 --> 00:41:36,720
Dat zegt het niet.

342
00:41:40,520 --> 00:41:43,960
Er staat alleen dat niemand dat kan
vasthouden of grijpen.

343
00:41:44,080 --> 00:41:49,320
Het zou goed kunnen werken om te zeggen:
‘Alles vliegt voorbij.

344
00:41:49,440 --> 00:41:53,440
Niemand heeft tijd om het te grijpen.
Dat is hoe wij ons leven leiden."

345
00:41:54,880 --> 00:41:57,160
Wilt u publiceren voordat hij komt?

346
00:41:57,280 --> 00:42:01,800
Ja, Camilla wil graag...

347
00:42:01,920 --> 00:42:07,600
- ongeveer 14 dagen tussen
de publicatiedatum en zijn aankomst.

348
00:42:11,320 --> 00:42:15,800
- Wat moet ik doen?
- Je zat eerder met gekruiste benen.

349
00:42:15,920 --> 00:42:20,680
Is dat hoe je ontspant?
Ik wil dat je je op je gemak voelt.

350
00:42:20,800 --> 00:42:25,680
- Ik haat de vlekken en zo.
- Ik kan daarboven geen vlekken zien.

351
00:42:27,080 --> 00:42:32,200
De eerste keer dat ik een roman tegenkom
van Murakami is binnen...

352
00:42:32,320 --> 00:42:35,000
... de zomer van '95.

353
00:42:36,640 --> 00:42:40,320
Toen las ik "Norwegian Wood"
voor de eerste keer.

354
00:42:40,440 --> 00:42:45,480
Ik werd totaal weggevaagd
en wilde het heel graag vertalen -

355
00:42:45,600 --> 00:42:49,200
- omdat het heel...
dicht bij mijn taal -

356
00:42:49,320 --> 00:42:54,240
- dus nadat ik het had gelezen,
Ik droomde ervan hem te vertalen.

357
00:42:55,240 --> 00:43:00,680
- Moet ik uit het raam kijken of naar boven?
- We zullen verschillende poses proberen.

358
00:43:12,000 --> 00:43:18,080
Maar je hebt ook een afsluiting gekoesterd
relatie met hem voor wat, 15...

359
00:43:18,200 --> 00:43:21,480
- 17, 18 jaar.
- Bijna 20 jaar.

360
00:43:21,600 --> 00:43:26,200
Hij moet de schrijver zijn
dat het meeste voor je heeft betekend?

361
00:43:26,320 --> 00:43:30,760
Hij is een groot deel van mijn leven geworden
en een groot deel van mijn werk.

362
00:43:30,880 --> 00:43:33,600
Ik geef ook lezingen over hem.

363
00:43:33,720 --> 00:43:39,120
Het is heel vreemd om zo te zijn...
nauw verbonden met één schrijver -

364
00:43:39,240 --> 00:43:41,720
- maar het is ook een enorm voorrecht.

365
00:43:41,840 --> 00:43:46,520
Ik ontmoet vooral zijn die-hard fans
als ik lezingen geef.

366
00:43:46,640 --> 00:43:50,640
- Hij is een soort cultfiguur geworden.
- Wat dat betreft is hij een auteur die verdeeldheid zaait.

367
00:43:50,760 --> 00:43:58,200
Toen sommige mensen hem lazen,
ze worden erin gezogen en kijken nooit meer achterom.

368
00:43:58,320 --> 00:44:02,240
Anderen komen er nooit echt mee in aanraking.

369
00:44:04,160 --> 00:44:07,760
HARUKI MURAKAMI'S
DEENSE VERBINDING

370
00:44:07,880 --> 00:44:13,440
Je komt heel dichtbij iemand,
als je hun geschriften vertaalt.

371
00:44:14,960 --> 00:44:19,840
Er zijn zoveel gewoonten
in het gebruikte schrift of de afbeeldingen -

372
00:44:19,960 --> 00:44:24,960
- die op de een of andere manier reflecteren
wat voor soort persoon de auteur is.

373
00:45:06,240 --> 00:45:10,520
- Hoe lang ben je al eigenaar van de sushibar?
- 55 jaar.

374
00:45:10,640 --> 00:45:17,880
Het komt uit de tijd van mijn vader.
Hij stierf vier jaar geleden.

375
00:45:18,000 --> 00:45:22,600
Nu mijn man
runt het restaurant.

376
00:45:22,720 --> 00:45:29,280
Maar als u met pensioen gaat, zullen uw zonen dan...

377
00:45:29,400 --> 00:45:32,080
- Ze willen het niet overnemen.
- Dat doen ze niet?

378
00:45:32,200 --> 00:45:36,960
Het is niet meer zo lucratief.

379
00:45:37,080 --> 00:45:41,440
Jonge gezinnen kopen hardloopsushi.

380
00:45:41,560 --> 00:45:44,360
Wij brengen sushi naar ouderen.

381
00:45:44,480 --> 00:45:49,000
De meeste van onze klanten
ongeveer 50 jaar oud zijn.

382
00:45:49,120 --> 00:45:52,200
Jonge gezinnen
bestel geen sushi op deze manier.

383
00:45:52,320 --> 00:45:57,560
Ze bestellen nu pizza, geen sushi.

384
00:45:57,680 --> 00:46:00,120
Zo is het nu.

385
00:46:02,320 --> 00:46:07,000
Veel traditionele sushibars hebben dat
sluiten, en dat weten mijn kinderen.

386
00:46:07,120 --> 00:46:13,560
En ze weten dat het hard werken is. Ze hebben
zag ons hard werken zonder vrije tijd.

387
00:46:13,680 --> 00:46:19,360
- Maar het is leuk om samen te werken?
- We maken soms ruzie.

388
00:46:20,520 --> 00:46:23,880
- Ja, we vechten.
- Ik denk dat het zo is.

389
00:46:24,000 --> 00:46:28,560
- Heel vaak eigenlijk...
- Ik begrijp het.

390
00:46:40,320 --> 00:46:43,520
Bedankt voor het eten.

391
00:48:00,560 --> 00:48:05,400
We kunnen niet leven zonder vertaling.
Helemaal niet.

392
00:48:13,480 --> 00:48:19,720
Wij willen andere dingen lezen dan
wat er in onze eigen taal staat.

393
00:48:21,760 --> 00:48:27,440
Als je maar Deense romans zou kunnen lezen,
er zou niet genoeg zijn voor een heel leven.

394
00:48:31,240 --> 00:48:34,840
Dan hadden we geen wereldliteratuur.

395
00:48:37,960 --> 00:48:44,360
Wij willen andere werelden leren kennen.
Boeken kunnen je daarbij helpen.

396
00:48:44,480 --> 00:48:49,680
Als we al die koolstof niet kunnen betalen
uitstoot en moeten stoppen met reizen -

397
00:48:49,800 --> 00:48:52,480
- dan kunnen we lezen.

398
00:48:53,960 --> 00:48:57,200
Dat is een gemakkelijke manier van reizen.

399
00:49:16,280 --> 00:49:19,160
- Hallo, Michaël.
- Hallo, Mette.

400
00:49:19,280 --> 00:49:22,400
Waar is het boek?
Heb je het verborgen?

401
00:49:22,520 --> 00:49:25,840
- Het ligt verborgen in het magazijn.
- Nee. Nee!

402
00:49:25,960 --> 00:49:30,200
- Wil je het meteen zien?
- Ja! Ziet het eruit zoals je had gehoopt?

403
00:49:30,320 --> 00:49:35,120
Het ziet er geweldig uit.
Laat ik het eens goed bekijken.

404
00:49:35,240 --> 00:49:37,760
O ja.
Je kunt een schaar hebben.

405
00:49:37,880 --> 00:49:42,080
Dan is het alsof...

406
00:49:42,200 --> 00:49:47,120
... een lintknipceremonie.

407
00:49:47,240 --> 00:49:50,000
O, dit ziet er geweldig uit.

408
00:49:52,280 --> 00:49:58,680
- Is het canvas op de omslag?
- Ja, en het bleek erg wit.

409
00:50:00,120 --> 00:50:05,320
De volgende optie was
zeer crèmekleurig -

410
00:50:05,440 --> 00:50:07,440
- en dat wilden we niet.

411
00:50:07,560 --> 00:50:13,680
Misschien vindt hij het hier een beetje te vaag,
niet significant genoeg.

412
00:50:13,800 --> 00:50:17,760
Maar aan deze kant is het perfect,
echt mooi.

413
00:50:17,880 --> 00:50:21,200
Laat mij mijn ratten eens zien.

414
00:50:28,240 --> 00:50:34,240
Je hebt mij echt geholpen in mijn strijd.

415
00:50:45,640 --> 00:50:50,600
We zijn het erover eens dat hij dat niet mag krijgen
verstrikt in een stel fanatieke fans.

416
00:50:50,720 --> 00:50:54,560
- Zal hij de hoofdingang gebruiken?
- Nee, hij gebruikt de personeelsingang.

417
00:51:21,680 --> 00:51:27,320
Je hebt me geholpen in je dromen.

418
00:51:38,200 --> 00:51:42,560
Het is beter dat je het je niet herinnert.

419
00:51:45,160 --> 00:51:52,480
Het gevecht vond plaats
op het gebied van de verbeelding.

420
00:51:57,720 --> 00:52:02,760
Dat is waar we vechten.

421
00:52:05,040 --> 00:52:10,120
Dat is waar we winnen of verliezen.

422
00:52:13,360 --> 00:52:15,880
Haruki Murakami.

423
00:52:16,000 --> 00:52:19,240
Hari... Haruki Mura... Murakami.

424
00:52:19,360 --> 00:52:21,000
Haruki.

425
00:52:23,600 --> 00:52:27,720
Murakami ontving de Hans Christian
Andersen Literatuurprijs in Odense -

426
00:52:27,840 --> 00:52:34,760
- en de meeste van zijn romans in het Deens
zijn vertaald door Mette Holm.

427
00:52:34,880 --> 00:52:42,760
Hij vroeg haar op het podium te ontmoeten.
Hij wilde haar specifiek spreken.

428
00:52:47,600 --> 00:52:53,400
Dankzij jou kon ik tegen Worm vechten.

429
00:52:58,240 --> 00:53:03,400
We hebben alle wapens gebruikt
wij konden de handen uit de mouwen steken.

430
00:53:07,000 --> 00:53:12,640
We zijn erin geslaagd Worm schade toe te brengen -

431
00:53:12,760 --> 00:53:17,040
- maar de strijd is nog niet voorbij.

432
00:53:20,920 --> 00:53:25,680
De zaken worden nu wazig.

433
00:53:32,200 --> 00:53:41,120
Maar ik wil echt dat je het begrijpt
wat ik zeg.

434
00:54:04,720 --> 00:54:09,440
‘Zoiets bestaat niet
als perfect schrijven -

435
00:54:09,560 --> 00:54:16,480
- net alsof zoiets niet bestaat
als perfecte wanhoop."




